|
DOSSIERS |
||||||||
|
||||||||
|
Duur en fasen van mediahypes en publiciteitsgolven Om mediahypes beter te begrijpen moeten we een onderscheid maken tussen incidentele hypes en meer structurele hypes. We kunnen daarbij inzoomen op de fasen die publiciteitsgolven doorlopen. Factoren die het verloop van een mediahype bepalen zijn onder andere: ‘self fullfilling prophecy’, 'labeling' van een gebeurtenis, rol van belanghebbenden, vertakking van het onderwerp, reacties van politiek en belangengroepen, nieuwsverzadiging- en uitputting. Bij een structurele publiciteitsgolf komt het op het volgende neer: hoe meer er op een probleem wordt gereageerd op een manier die inhoudt dat er sprake is van iets belangrijks of ernstigs, des te zichtbaarder wordt het probleem, des te meer van soortgelijke gevallen of kenmerken worden tot het probleem gerekend en des te luider wordt de roep om maatregelen. Een mediahype begint met een nieuwsgolf en wordt gevolgd door maatschappelijke beïnvloeding om uiteindelijk over te gaan in inhoudelijke uitwaaiering. Als we inzoomen ontdekken we vier fasen in deze publiciteitsgolf. In de identificatiefase wordt het nieuwe verschijnsel ontdekt, de verbredingsfase brengt steeds meer incidenten onder dezelfde noemer en in de reactiefase zorgen publieke reacties voor (de-)escalatie van de publiciteit. In de laatste fase, de uitdovings- of vernieuwingsfase, wordt bepaald of de mediahype leidt tot het ontstaan van een meer structurele publiciteitsgolf. De identificatiefase In de eerste fase verschijnen hier en daar korte berichten over gebeurtenissen die niet veel met elkaar gemeen lijken te hebben. Daarop volgt het creëren van een aansprekend nieuwsthema, zodat deze losstaande gebeurtenissen met elkaar in verband worden gebracht. Een interessant nieuwsthema gaat vervolgens heel snel in omloop, omdat journalisten elkaar scherp in de gaten houden bij het vaststellen van de dagelijkse nieuwsagenda’s. Als zo’n thema aanslaat gaan journalisten op zoek naar incidenten of gebeurtenissen die op de een of andere manier met het nieuwsthema te maken kunnen hebben en die dit thema kunnen bevestigen of ontkennen. Er is nu sprake van een ‘self fullfilling prophecy’, doordat zoveel media zich op dit onderwerp storten en daarbij de ‘echtheid’ van het nieuwsthema is bewezen. Erg belangrijk, zo niet doorslaggevend is de allereerste ‘labeling’ van de gebeurtenis. Hoe wordt het incident of verschijnsel gedefinieerd? De vraag is ook: wie zorgt voor die eerste labeling en welke belangen spelen hierbij een rol? Er zijn altijd belangengroepen die belang hebben bij een bepaald soort publiciteit, maar journalisten spelen ook een belangrijke rol in het identificatie- en labelingsproces. Ze zijn voortdurend op zoek naar nieuwe trends en verschijnselen. Al gauw wordt gesproken over een nieuw, en vaak zorgwekkend, verschijnsel. De verbredingsfase In deze fase halen steeds meer vergelijkbare incidenten onder de nieuwe noemer het nieuws, en steeds meer media gaan meedoen. Het gevolg hiervan is dat er steeds meer verschijnselen onder dezelfde noemer worden gebracht, waardoor het oorspronkelijke begrip een steeds bredere betekenis gaat krijgen. Het maatschappelijke verschijnsel zelf lijkt daardoor ook steeds breder te worden. Men laat zich vaak meeslepen, zeker wanneer landelijke kranten of het televisienieuws de relevantie van het onderwerp legitimeren. Vooral de televisiejournaals spelen hierbij een belangrijke rol als katalysator voor nieuwe publiciteit. Vervolgens begint het onderwerp verder te 'vertakken', omdat journalisten op zoek gaan naar nieuwe invalshoeken en andere informatiebronnen. In dit stadium is het belangrijk dat de media gevoed worden met telkens nieuwe ‘incidenten’ die betrekking hebben op het centrale verschijnsel: allerlei organisaties, belangengroepen en partijen zullen met allerlei informatie de publiciteit gaan zoeken. De bronnen maken een soort 'voorselectie' van nieuws met het oog op wat de media graag willen, maar ook met een scheef oog naar hun eigen belangen. Een belangrijk gevolg van al deze factoren is dat informatie die niet in het nieuwe kader past, aanvankelijk volkomen wordt genegeerd. Selectieve waarneming speelt hierbij een belangrijke rol, zowel bij de bronnen van het nieuws, als bij de journalistiek en bij het publiek. Afwijkende feiten worden ontkend of krijgen in de publiciteit slechts een kleine aandacht. Ook mensen die andere visies of definities naar voren willen brengen, krijgen geen toegang tot de media. Alles staat in het teken van dezelfde interpretatie van het verschijnsel. De reactiefase Bepalend voor het verdere verloop van de publiciteitsgolf zijn de reacties van politici en belangengroepen. Gooien zij olie op het vuur of zullen ze juist proberen om de opwinding te smoren? Voor journalisten zijn die reacties per definitie nieuwswaarde: mogelijk volgen er maatregelen van de politici en kan er weer een nieuwe publiciteitsronde van start gaan, waarin die voorstellen worden becommentarieerd. Deze vervolgpubliciteit van 'reacties op reacties' heeft vaak een ‘hypeversterkend’ effect. Een opvallend verschijnsel in dit stadium van de publiciteitsgolf is de verschuiving die optreedt in de publiciteit: de verhalen en reportages gaan steeds minder over het verschijnsel zelf, maar steeds vaker over de gevolgen, reacties, maatregelen etc. van dit nieuwe issue. Dit zogenaamde 'metafrase' effect zorgt voor het opduiken van telkens weer nieuwe invalshoeken, vertakkingen en vervolgverhalen. De oorspronkelijke gebeurtenis gaat daardoor als het ware een eigen leven leiden. Mensen twijfelen nu niet meer aan de echtheid van de eerste ‘labeling’. Maar in plaats van terug te gaan naar de oorspronkelijke aanleiding of de vastgestelde feiten te onderzoeken, concentreren de media zich op de reacties naar aanleiding van de publiciteit. De uitdovingsfase Sommige publiciteitsgolven doven binnen een paar dagen of weken uit, terwijl andere telkens weer in nieuwe stroomversnellingen terechtkomen en daardoor kunnen uitgroeien van incidentele naar structurele publiciteitsgolven. Soms treedt er verdoving op, omdat de media zelf de oorspronkelijke feiten alsnog kritisch gaan onderzoeken. Dit kan of gestimuleerd zijn door autoriteiten of door belangengroepen. Het kan ook een direct gevolg zijn van de journalistieke routine: op zoek naar telkens nieuwe invalshoeken en andere bronnen, zal een journalist vroeger of later toch op feiten of verhalen stuiten die misschien in tegenspraak zijn de oorspronkelijke feiten. Een publiciteitsgolf kan ook afsterven omdat er na verloop van tijd een soort verzadigingspunt is bereikt: de invalshoeken en bronnen raken uitgeput. Dan is het tijd voor nieuwe onderwerpen en andere hypes. Structurele publiciteitsgolven kunnen zich ontwikkelen wanneer naar aanleiding van korte publiciteitsgolven een maatschappelijk bewustwordingsproces op gang komt waardoor die nieuwsthema's nog jaren op de agenda zullen blijven staan. |
| Reageer op dit artikel |
|
- Klik hier om uw reactie op deze pagina te plaatsen.
- Of mail uw bijdrage naar de redactie: info@politiek-actie.net
| Reacties op dit artikel |
|
- Er zijn nog geen reacties op dit artikel gepost.
|
© Copyright Politiek-actie.net