|
DOSSIERS | media |
|||||
|
MEDIA |
|||||
|
Publieke opinies worden veelal gevormd op basis van berichtgeving in de media. Voor politici zijn kanalen als kranten en televisie dan ook onontbeerlijk om electoraat te overtuigen in verkiezingstijd en, wanneer zij zich eenmaal op het pluche gezeteld hebben, verantwoording af te leggen. Negatieve publiciteit kan dan ook funest zijn voor (aankomende) bewindslieden.
Actievoerders menen dat een actie pas echt geslaagd is als de media er veel aandacht aan besteden. Ook kan intensieve berichtgeving ervoor zorgen dat zaken op de politieke agenda komen. Concurrentiedruk en het streven naar hogere kijk- en verkoopcijfers dwingen media om publiek te amuseren, te schokken en emotionele verontwaardiging op te roepen. Objectieve berichtgeving legt vaak het loodje als het hierom gaat. Hoe gaan media eigenlijk om met hun machtspositie? Welke criteria hanteren ze in het nieuwsgarings- en verspreidingsproces? Waarom en wanneer trekken journalisten situaties uit hun verband? Wat zijn de consequenties als er door toedoen van de media een vertekend beeld van de werkelijkheid ontstaat? Hoe ontstaat een mediahype? Politiek-actie.net analyseert de mediamechanismen en neemt de interactie tussen publiek, media en politiek onder de loep. |
|||||
|
|||||
|
Journalisten werpen zich steeds vaker op als aanklagers, commentators en regisseurs van het publieke debat, maar als controleurs van de macht hoeven zij aan niemand verantwoording af te leggen, luidt de kritiek van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) in het rapport Politiek en Media. Politici raken volgens mediasocioloog Peter Vasterman steeds sneller in opspraak door berichtgeving in de media. “Zie de affaire Peper. Het begint vaak klein, maar als dan eenmaal de zaak van de grond getild is, gaan werkelijk alle remmen los en wordt de persoon afgebrand.” Doelend op het publiek maken van zijn schuine vrijetijdsbesteding, beet de afgetreden wethouder Rob Oudkerk in zijn persconferentie de media toe: “Welk evident publiek belang is daarmee gediend?” Hoofdredacteuren van boulevardbladen weten daarop het antwoord wel, en ook kwaliteitskranten als het Parool lijken steeds meer brood te zien in het ‘inspelen op sensatiezucht en voyeurisme’. Mediahypes maken van menig journalist een ongetemde en gewetenloze nieuwsjager. Door concurrentiedruk en de hoge omloopsnelheid van nieuws schieten journalistieke normen en waarden er steeds vaker bij in. De kritiek op de journalistiek neemt almaar toe. De vraag is of bestaande morele gedragscodes nog soelaas bieden of dat toch de overheid maar eens moet ingrijpen. Politiek-actie.net doet in dit dossier een poging ‘het geweten van de journalistiek’ te ontrafelen, analyseert sprekende voorbeelden van slachtoffers van mediageweld en daagt u uit tot een discussie: moet de overheid ingrijpen of zijn journalisten nog wel degelijk in staat om moreel verantwoord hun beroep uit te oefenen? Beroepscode voor journalisten: zin of onzin? Steven de Jong, hoofdredacteur Politiek-Actie.net - Door factoren als concurrentiedruk en de hoge omloopsnelheid van nieuws schieten journalistieke normen en waarden er steeds vaker bij in. Belangrijke methoden en waarden als hoor en wederhoor, objectieve berichtgeving en onafhankelijke nieuwsgaring staan onder druk. Wanneer media te snel berichten van elkaar overnemen, en niet de tijd nemen om deze waarden in acht te nemen, ontstaan mediahypes met een zeer schadelijke uitwerking. Niet alleen voor de direct betrokkenen, maar óók voor de journalist en het medium. Professional code for journalists: sense or nonsense? Steven de Jong, chief editor Politiek-Actie.net | translated by Sara Steens - Because of factors like rivalry pressure and the high running speed of news, we tend to more and more forget about the journalistic norms and values. Important methods and values like hearing both sides of a story, objective reports and independent gathering of news are under pressure. When media copy each others reports too fast without taking the time to observe those values, media hypes with very harmful effects will develop. Harmful not only for those directly involved, but also for the journalist and the medium. Mediahype rond moord op conrector barst uit haar voegen Steven de Jong, hoofdredacteur Politiek-Actie.net - De moord van Murat D. op conrector Hans van Wieren ontbrandde in een mediahype. ‘Geweld op scholen’ thematiseert naar aanleiding hiervan de maatschappelijke discussie. Issues als wapenbezit, veiligheidsbeleid, integratie en de invloed van tv en computergames worden breed uitgemeten. In hun jacht naar nieuws proberen media geforceerd het thema verder uit te diepen of te vertakken, met als gevolg dat zelfs aan inferieure incidenten nieuwswaarde wordt toegekend. Zo kreeg de maker van een onbenullig docentenschietspel, de 16-jarige scholier Mark Blomsma, de volle laag en werd publiekelijk als zondebok afgeschilderd. Is Mark het zoveelste slachtoffer van een mediahype? Gedragscodes doen er niet meer toe bij mediahypes (achtergrondartikel) Steven de Jong, hoofdredacteur Politiek-Actie.net - Mediahypes maken van menig journalist een ongetemde nieuwsjager. Door concurrentiedruk en de hoge omloopsnelheid van nieuws schieten journalistieke normen en waarden er steeds vaker bij in. Mediageweld begint meer en meer slachtoffers te maken. ‘Kranten en televisie hebben mij als crimineel bestempeld’ Steven de Jong, hoofdredacteur Politiek-Actie.net - Veel voorkomenden verschijnselen bij mediahypes zijn overrapportage, het wegvallen van nieuwsfilters en het geven van irrelevante wendingen aan het hype-onderwerp. De 4-havo scholier Mark Blomsma werd er het slachtoffer van. Zijn ‘docentenschietspel’ wordt over één kam geschoren met de moord op conrector Hans van Wieren. De landelijke pers valt over hem heen en van diverse media krijgt Blomsma de zwarte piet toegespeeld. Politiek-actie.net is benieuwd naar het ware verhaal achter deze ongenuanceerde berichtgeving en vraagt de scholier naar de impact die deze hype-journalistiek op hem heeft gehad. Gedragscode voor Nederlandse journalisten (Genootschapscode) Bestuur Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren - Deze gedragscode vormt mede een inhoudelijke adstructie en concretisering van het toetsingscriterium van de Raad voor de Journalistiek: of de journalist de grenzen heeft overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is. De Raad voor de Journalistiek beoordeelt tegen de achtergrond van dit eigen criterium journalistieke gedragingen. Zijn uitspraken beschouwt de journalist als richting- en maatgevend voor de interpretatie en naleving van deze gedragscode. Tendentieuze riooljournalistiek van Heleen van Royen Steven de Jong - Vóór het begin van het einde van Rob Oudkerk, 10 januari 2004 d.d., waren haar columns mij nog nooit onder ogen gekomen. Reden dus om me in sneltreinvaart door het oeuvre van Parool-columniste Heleen van Royen heen te werken. Al snel kwam ik hortend en stotend in een lezersimpasse terecht. Mevrouw van Royen schrijft voornamelijk over haar eigen navel en alles wat daar omheen huppelt. Ze weet met ellenlange conversaties, doodsaaie anekdotes en avonturen van het kaliber “ik stond vanochtend bij de tramhalte” vele Parool- en Planet.nl-lezers te amuseren. Een knap kunstje! |
|||||
|
|||||
|
Een door de media overdreven voorstelling van zaken met emotioneel karakter, rage gecreëerd door de media, een zichzelf versterkend nieuwsproces: we hebben het hier over het verschijnsel “mediahype”. Intensieve berichtgeving over salarissen van topmanagers, Mabel-gate en talloze delicten met labeling “zinloos geweld” zijn er voorbeelden van.
Wanneer media zich massaal storten op één incident, het steeds groter maken vanuit een centraal perspectief, meteen oordelen en veroordelen, en jagen op nog meer bevestigend nieuws legt de objectiviteit in journalistieke berichtgeving vaak het loodje. De publicitaire kettingreacties rond zinloos geweld en SARS hebben geleid tot een vertekend beeld van de oorspronkelijke of werkelijke situatie. Door het toevoegen van dramatiseringstechnieken, met als doel het oproepen van maatschappelijke verontwaardiging, gaan kranten al snel als warme broodjes over de toonbank en stijgen kijkcijfers van actualiteitenprogramma’s en journaals explosief. Met het overnemen en uitvergroten van dit nieuws door andere media vallen de reguliere filters in het nieuwsgarings- en nieuwsverspreidingsproces weg. In dit dossier kijken we naar de dynamiek van mediahypes en de fasen die publiciteitsgolven doorlopen. Wanneer is er sprake van mediahypes, en wanneer van reguliere berichtgeving? Welke rol spelen mediahypes bij agendasetting? Wat is de rol van nieuwsredacties bij het ontstaan en aanhouden van mediahypes? Wat zijn hun motieven? Reguliere berichtgeving of mediahype? Monique Braam, redacteur Politiek-Actie.net - Het ontbreekt aan een heldere theorie en pakkende definitie voor de uitleg van een mediahype. De Dikke van Dale geeft met ‘rage gecreëerd door de media’ in grove lijnen een betekenis aan dit verschijnsel. Hoewel reguliere berichtgeving en mediahypes twee uitersten van elkaar zijn, is een duidelijk onderscheid niet te maken. Overdrijving en overschatting zijn factoren die een rol spelen, maar of de aandacht voor de vuurwerkramp in Enschede of de cafébrand in Volendam overdreven is, valt niet te beoordelen. Juist door ergens de stempel ‘mediahype’ op te plakken, groeit de aandacht voor het probleem vanzelf, en wordt de ernst dikwijls overschat. Dynamiek van mediahypes Monique Braam, redacteur Politiek-Actie.net - Alle hedendaagse gebeurtenissen zijn geschikt om uit te groeien tot een mediahype. Enkele voorwaarden zijn wel, dat ze actueel moeten zijn en een maatschappelijke discussie op gang kunnen brengen. “Een mediahype ontstaat door het wegvallen van allerlei filters in het nieuwsgarings- en nieuwsverspreidingsproces. Ook is het toevoegen van dramatiseringstechnieken een methode om regulier nieuws tot een mediahype te maken”, aldus communicatiewetenschapper dr. Jaap van Ginneken. Nieuwsmakerij en mediahypes beïnvloeden objectieve nieuwsgaring Monique Braam, redacteur Politiek-Actie.net - De concurrentie in de journalistiek heeft naast kwaliteitsverbetering, ook nadelige neveneffecten. Gebeurtenissen die op het eerste gezicht nauwelijks nieuwswaarde hebben worden vaak dusdanig uitvergroot dat ze vanzelf tot een mediahype uitgroeien. Kranten, persbureaus en actualiteitenprogramma’s willen niet achterblijven en storten zich massaal op het incident. Een vertekend beeld van de oorspronkelijke situatie is dan het resultaat. “Nieuwsmakerij” beïnvloedt hier de objectiviteit in de journalistieke berichtgeving. Duur en fasen van mediahypes en publiciteitsgolven Monique Braam, redacteur Politiek-Actie.net - Om mediahypes beter te begrijpen moeten we een onderscheid maken tussen incidentele hypes en meer structurele hypes. We kunnen daarbij inzoomen op de fasen die publiciteitsgolven doorlopen. Factoren die het verloop van een mediahype bepalen zijn onder andere: ‘self fullfilling prophecy’, 'labeling' van een gebeurtenis, rol van belanghebbenden, vertakking van het onderwerp, reacties van politiek en belangengroepen, nieuwsverzadiging- en uitputting. Wat is agendasetting en welke rol speelt dit bij een mediahype? Monique Braam, redacteur Politiek-Actie.net - Een agendasetting is het verschijnsel waarbij (nationaal of internationaal) veel media opmerkelijk veel aandacht besteden aan een onderwerp, met als voornaamste drijfveer concurrentieoverwegingen. Agendasetting heeft als gevolg dat bepaalde onderwerpen op de nationale agenda komen te staan, met als gevolg dat ook de politiek zich hierover zal buigen. Andersom heeft agendasetting ook invloed op de media zelf. Ook de media kunnen door agendasetting worden beïnvloed en er soms zelfs door worden gemanipuleerd. Verstelbare nieuwsdrempels Peter Vasterman, mediasocioloog - Er is geen direct verband tussen de ernst van een geweldmisdrijf en de hoeveelheid media-aandacht, betoogt hypedeskundige Peter Vasterman. |
| Lever een bijdrage aan of reactie op deze dossiers |
|
- Klik hier om uw bijdrage of reactie op deze pagina te publiceren.
- Of mail uw bijdrage naar de redactie: info@politiek-actie.net
NB: Indien uw bijdrage betrekking heeft op een specifiek artikel uit dit dossier vragen wij u vriendelijk deze aldaar te posten.
| Bijdragen en reacties van bezoekers |
|
- Er zijn nog geen bijdragen of reacties gepost.
|
© Copyright Politiek-actie.net