|
Burgerlijke Raad voor het Regeringsbeleid (BRR) |
|
4.4 Democratische inhaalslag In de voorgaande paragrafen is de noodzaak van meer en betere inspraak van burgers in beleidsprocessen gekwantificeerd en gekwalificeerd. In deze paraaf zullen bij enkele concrete beleidsinstrumenten kanttekeningen geplaatst worden op grond van actuele ontwikkelingen in het publieke debat. Democratie is maatschappelijke verwerking van individuele ideeën De Belg Verhulst verwoord in zijn boek 'Het verdiepen van de democratie' de essentie van democratie: "Democratie is niets anders dan de maatschappelijke verwerking van individuele ideeën. Een nieuw idee begint altijd bij een individu, want alleen individuen kunnen denken. Maar die individuele ideeën moeten maatschappelijk gewikt, gewogen en bijgesteld worden. Mensen hebben elkaar nodig om de onvolkomenheden in elkaars ideeën te corrigeren. De kern van de democratie is eigenlijk dit proces van maatschappelijke beeldvorming, waarbij het idee of voorstelling van de enkeling, meestal reeds overgenomen door een kleinere groep, door de bredere samenleving wordt gewikt en gewogen."(30) Individualiseringsproces maakt dat burgers direct willen meepraten Wanneer we dit beseffen, wordt het toepassen van referenda een vanzelfsprekende aangelegenheid. De analyse van de coördinator van het Referendum Platform, de heer Nijeboer, zet daar kracht bij: "De daling van de verkiezingsopkomsten en het aantal leden van politieke partijen zet door. De helft van de Nederlanders vindt volgens onderzoek dat politici niet bereid zijn naar de bevolking te luisteren. Het individualiseringsproces zorgt ervoor dat velen zich niet meer herkennen in een politieke partij en direct willen meepraten en meebeslissen. Dit zijn fundamentele ontwikkelingen die vragen om een duurzaam antwoord. Door invoering van een directere democratie moeten alle burgers direct kunnen meepraten en meebeslissen over de toekomst van onze maatschappij."(31) Eens in de vier jaar stemmen frustreert burger Inmiddels is de crisis in het Nederlandse politieke bestel verergerd. Niet de helft, zoals Nijeboer zegt, maar 76 procent van de bevolking meent, volgens de laatste peilingen, dat het kabinet zich niets aantrekt van maatschappelijk verzet, zoals het voeren van vakbondsacties.(32) De voorspelling van oud-Commissaris van de Koningin, Frank Houden, lijkt uitgekomen: "Een burger die maar één keer per vier jaar op de knop in het stemhokje mag drukken raakt gefrustreerd." Belgische premier Guy Verhofstadt erkent crisis in politiek bestel De Belgische premier Guy Verhofstadt lijkt dit, anders dan de Nederlandse regering, te erkennen. In het tijdschrift Liberaal Reveil kwam hij tot de conclusie dat "de visie op de staat, de overheid, de democratie in deze tijd, op de rand van twee eeuwen dringend aan bijstelling en uitvoering toe is." Verhofstadt meent dat we op dat vlak nauwelijks verder staan dan driehonderd jaar geleden, ten tijde van Montesquieu.(33) Eén van de grote ambities in het regeerakkoord van de paars-groene regering Verhofstadt-I was de burger meer inspraak in de politiek geven. Men formuleerde het toen als volgt: "Een democratie moet haar wijze van besluitvorming en inspraakmogelijkheden die ze biedt permanent evalueren en verbeteren. De burger moet daarbij opnieuw centraal worden geplaatst zodat hij weer greep krijgt op het politieke gebeuren."(34) Deze ambitie sloot aan bij de ideeën rond burgerdemocratie die Verhofstadt begin jaren '90 verdedigde in zijn burgermanifesten. De burgerdemocratie stelt dat de rationele burger rechtstreeks zaken moet kunnen doen met de overheid. De burger kan zo zonder tussenkomst van politieke partijen of middenveldorganisaties duidelijk maken wat hij verlangt en doordat hij de politici zelf verantwoordelijk kan stellen, zal er als vanzelf meer rekening gehouden worden met zijn wensen. Belgische regering voegt daad bij het woord De Belgische regering heeft wat bovenstaande betreft vooral op internet de daad bij het woord gevoerd en daarmee werk van democratisering van overheidsinformatie en participatie van burgers gemaakt. Deze constatering staat in schril contract met de starre houding van het Nederlandse kabinet. Nederland heeft een democratische inhaalslag te maken. 4. BELEIDSCOMMUNICATIE, VERTROUWEN EN DRAAGVLAK 4.1 Zwevend draagvlak 4.2 Investeren in dialoog 4.3 Burgerparticipatie en -consultatie 4.5 Toepassing referenda 4.6 Spanningsveld tussen politiek en media |
(28) Jong, de, S. (september 2003) - 'Provincies GIS-sen achter het Net', Symposium ‘Participatie en Inspraak van Bewoners en Belangengroepen in het Gebiedsgericht Beleid in Vlaanderen en Nederland’.
(29) Jong, de, S. (november 2003) - 'Interactief gebiedsgericht beleid is helemaal niet zo democratisch', Politiek-Actie.net.
(30) Verhulst, J. (1998) - 'Het verdiepen van de democratie', Brussel: Uitgeverij Cypres.
(31) Nijeboer, A. (2002) - 'Waarom het referendum', Referendum Platform.
(32) Maurice de Hond, View/Ture BV (september (2004) - Peiling: 'Draagvlak en Actiebereidheid'.
(33) Verhofstadt, G. (1999) - 'De toekomst van de vrijheid - Tussen Weltmarkt en Weltgeist', Liberaal Reveil.
(34) Wauters, B. (oktober 2003) - 'De greep van de burger is niet vergroot', De Financieel-Economische Tijd.
|
© Politiek-actie.net. Overname van teksten is toegestaan, mits een degelijke bronvermelding wordt gehanteerd.