Burgerlijke Raad voor het Regeringsbeleid (BRR)
Rapport: 'Van Kloof naar Klik'
De noodzaak tot integratie van het politiek bestel in de moderne informatiesamenleving en de nieuwe sociaal-culturele werkelijkheid
Auteur: Steven de Jong, januari 2005
E-mail:
info@politiek-actie.net
1. INLEIDING Klik hier voor inhoudsopgave
1.1 Situatieschets Bestel of download het rapport

1.1 Situatieschets

Om te voorkomen dat rücksichtslos wordt gefocust op allerhande tekortkomingen, is het van belang te beseffen hoe bestuurders zich in het huidige politieke bestel gedragen. Het landelijke bestuur bestaat uit ministers en staatssecretarissen en leden van de Eerste- en Tweede Kamer der Staten-Generaal. Zij maken de wetten, voeren deze uit en zijn belast met het bestuur van het land. De politieke ambtsdragers met de meeste macht zitten in de regering. Zij zijn benoemd door de coalitiepartijen die gezamenlijk een meerderheid vormen in het parlement en als zodanig het volk indirect vertegenwoordigen. Deze constitutie veronderstelt dat regeren geschiedt op basis van legitimiteit, vertrouwen en draagvlak.

Leden van het kabinet verkrijgen via democratische weg een niet geringe speelruimte. De uitzetting van beleid ligt daarmee in handen van een klein groepje, zeer machtige, politieke ambtsdragers. Die vrijheid vraagt om verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid in de zin van: kan ik mijn besluiten verantwoorden naar mijn achterban? Word ik gesteund door mijn coalitiepartij? En vertegenwoordigt die partij nog wel de kiezer?

Het is verontrustend dat de regering die vragen niet aan zichzelf lijkt te stellen, althans in onvoldoende mate. Een ministerspost wordt gezien als een vrijbrief om het eigen gelijk door te zetten. Kamerdebatten ervaren kabinetsleden als een lastig oponthoudt, in plaats van een constructief overleg. De media wordt keer op keer op de vingers getikt en het volk wordt gezien als traditioneel politiek lichaam, opgedeeld in vastomlijnde opvattingen en politieke kleuren.

Dat volk, dat leeft in de hoofden van veel bestuurders, is in staat van ontbinding. Het volk, als traditioneel levenloos politiek lichaam, is een achterhaald begrip. De opdeling van de maatschappij op grond van geloofsovertuiging en maatschappelijke opvattingen evenzeer. De doorspoeling in de achterban van politieke partijen is in een stroomversnelling geraakt.(5) Programma's van partijen zijn geen denkkaders meer voor aanwijsbare groepen. Verkiezingen zijn gedevalueerd tot een momentopname. De waan van de dag werkt direct door in de opiniepeilingen, het zijn dagkoersen geworden. Het moderne volk is geen dode, maar een levende substantie.

Politicologisch onderzoek wijst erop dat het vertrouwen in politieke partijen niet eerder zo laag is geweest. De anti-elitesentimenten in de Amsterdam Arena bij de happening rond de kist van André Hazes wekten al het vermoeden dat de gevestigde orde voor velen verdacht is. De snelle opmars van Geert Wilders in de gepeilde kiezersgunst na de moord op Theo van Gogh en de verdere val van de VVD versterken dat vermoeden.

Politieke partijen hebben afgedaan als representant van maatschappelijke krachten of klassen en zijn stemzoekende organisaties geworden die met elkaar in een concurrentiestrijd zijn verwikkeld, als waren het 'merken' op de kiezersmarkt. De partijen zoeken naar nieuwe vormen om zich aan de gewijzigde omstandigheden aan te passen.(6)

Het verzuilde volk – waar partijen vroeger een vaste achterban aan ontleenden - bestond slechts bij de gratie van onderdrukking en strakke disciplines. Nu is het pluriform, mobiel en veranderend. En toch leven politieke partijen in de illusie dat hun zetels vier jaar lang de burgers vertegenwoordigen die op hen gestemd hebben...

Vorenstaande beschrijft de kern van het probleem, het schetst de huidige situatie, de realiteit, en is daarmee het uitgangspunt voor het onderzoek geworden. De visie op staat, overheid en democratie is in deze tijd daarom dringender aan bijstelling toe dan ooit. Het huidige politieke bestel kan slechts invulling aan legitimiteit, draagvlak en vertrouwen geven, als het bereidt is zich aan te passen aan de realiteit en de dynamiek van de moderne samenleving. Er moet een nieuw evenwicht gevonden worden tussen regeren op basis van een strategisch akkoord en de intensieve zorg waar een pluriforme samenleving om vraagt.

Dit rapport probeert inzicht te geven in welke culturele, en soms ook constitutionele, veranderingen wenselijk zijn in relatie tot politiek, media en publiek. Het sluit af met criteria die gesteld moeten worden aan de websites van bewindslieden. Voorwaarden gestoeld op de essentie van een behoorlijke, representatieve en rechtvaardige democratie. Een samenleving waarbij de burger betrokken wordt in de discussie over de ontwikkeling van zijn leefomgeving, waar daadkracht niet ten koste gaat van draagvlak en waar de burger het gevoel krijgt dat er naar hem wordt geluisterd.

1. INLEIDING

1.2 Onderzoek en doelstellingen

1.3 Petitie: 'Dicht kloof met BenBot.nl'

1.4 Leeswijzer


(5) Ivkovic, I. (november 2004) - 'Verzet is een verlangen - Antonio Negri over mondiale democratie', Filosofie Magazine.
(6) Hooven, ten, M. (december 2004) - 'Wilders is een last voor alle partijen', Trouw; De Verdieping.


naar boven

© Politiek-actie.net. Overname van teksten is toegestaan, mits een degelijke bronvermelding wordt gehanteerd.