PROLOOG
Het voorliggende rapport berust op onvrede, teleurstelling, verontwaardiging, wantrouwen en hoop. Onvrede over de diepe minachting die de politieke elite lijkt te koesteren voor het kiezersvolk. Onvrede bij burgers die met mooie praatjes naar de stembus worden gelokt, maar daarna niets meer in te brengen hebben. Teleurgesteld in het feit dat met het uitbrengen van een stem wezenlijke elementen als politieke vertegenwoordiging en verantwoording afgekocht worden. Verontwaardigd over een kabinet dat haar eigen gelijk durft door te zetten, terwijl ze geen draagvlak meer heeft. Het vertrouwen is geschonden, diep geschonden. De democratische rechtsorde is in verval.
Aanleiding voor het schrijven van dit rapport zijn de commentaren van burgers op de petitie 'Wij burgers gaan kloof dichten met BenBot.nl'. Een petitie die 18 juni 2004 on-line ging op het gekaapte internetdomein van minister Bot van Buitenlandse Zaken en burgers opriep om suggesties te doen voor de beoogde officiële website van de minister. Commentaren die ontaardden in noodkreten als:
"De burger zelf wordt niets gevraagd", "ik ben geen melkkoe die betutteld moet worden", "burgers moeten bewust worden van de keuze voor een keuze", "er moet geluisterd worden naar het volk", "de politiek is niet te bereiken voor de burger"...
Dit zijn signalen. Signalen die een concrete invulling van een ministeriële website - tenslotte de inslag van de petitie - overstijgen. En daarmee reden te meer waren om te onderzoeken op welke terreinen het mis gaat en waarom. Conclusies en aanbevelingen bestrijken daarom de gebieden: draagvlak, vertegenwoordiging, inspraak, participatie, de wisselwerking tussen media en politiek, sociaal-culturele veranderingen en de digitale overheid.
Toch spreekt er hoop uit de aanbevelingen van dit rapport. Hoop die gekoesterd wordt door de democratische intenties die bewindsvoerders zeggen te hebben. Ondermeer berust op een uitspraak van minister Bot: "Ik vind dat je de burger bij de beleidsuitvoering moet betrekken, omdat ik van mening ben dat als er geen draagvlak is, je ook niet meer goed politiek kunt bedrijven." En een uitgesproken visie van minister De Graaf van Bestuurlijke vernieuwing: "De overheid neemt de volle verantwoording voor een maatschappelijk probleem op zich. We staan voor een nieuwe fase waarbij een maatschappelijk contract burgers, bedrijven en overheid samen verantwoordelijk maakt voor beleid."
Dat 'maatschappelijk contract' ziet met dit rapport het licht. Gegoten in de vorm van een 'Maatschappelijk Contract Domeinoverdracht'. Minister Bot krijgt zijn domeinnaam terug, op voorwaarde dat hij zijn officiële website laat ontwikkelen en inrichten conform de wensen van de burgers. Wensen die vertaald zijn in democratische criteria, gestoeld op onderzoek naar misstanden in de genoemde terreinen en op basis van concrete adviezen die petitietekenaars gaven. Daarmee kan minister Bot - geheel naar zijn uitgesproken wens - met een modern communicatiemiddel de burger bij de beleidsuitvoering betrekken. Dat zelfde geldt voor minister Laurens Jan Brinkhorst van Economische Zaken. Voor de overdracht van www.laurensjanbrinkhorst.nl is eveneens een contract opgesteld. Hoewel hij al een website heeft, voldoet het onvoldoende aan de algemene criteria die burgers stellen.
Dit rapport schippert tussen een manifest en een wetenschappelijke analyse, maar moet bovenal opgevat worden als een burgersignaal. Een constructieve handreiking voor een legitiemer landelijk bestuur, gestoeld op draagvlak en vertrouwen, waarbij een nieuw evenwicht gevonden moet worden tussen regeren op basis van een strategisch akkoord en de intensieve omgang en zorg waar een pluriforme en assertieve samenleving om vraagt.
Speciale dank gaat uit naar de burgers die de petitie hebben getekend en individueel suggesties aandroegen. Zonder hen zou dit rapport niets meer zijn dan een individueel manifest, terwijl het nu op draagvlak berust. Eveneens gaat dank uit naar de ministers De Graaf - vanwege zijn democratische, maar niet van de grond komende ideeën - en minister Bot om zijn verreikende democratische geest, die helaas gevangen zit in een diplomatiek harnas. Zonder hun mooie beloften zou dit rapport niet tot stand zijn gekomen.
|